كارنامهي ِ جليل دوستخواه
در ١٥ شهريور ِ سال ١٣١٢ خورشيدي (٦ سپتامبر ١٩٣٣ ميلادي) در يك خانواده ي كارگري در شهر اصفهان زادهشد
پدرو مادرش هردو بيسواد بودند؛ امّا علاقهي بسيار داشتند كه فرزندشان باسواد شود. از همين رو هنوز پنج ساله بود كه او را به يك مكتبْخانه ي سنّتي فرستادند و او در سالهاي ١٣١٧ تا ١٣٣١ دوره هاي مكتبْخانه، دبستان، سه ساله ي آغاز دبيرستان و دوساله ي دانشسراي مقدّماتي ي شبانه روزي را درهمان شهر زادگاهش گذراند
سال آموزشي ي ١٣٣١- ١٣٣٢ را با شغل آموزگاري در يك روستا سپري كرد و در آستانه ي آغاز دومين سال آموزگاري اش (پس از كودتاي ِ امُرداد ١٣٣٢)، به سبب درگيري در مبارزه ي سياسي، بازداشت و بيكار شد و عنوان "منتظرخدمت" و سپس "آماده به خدمت" يافت
در سالهاي ١٣٣٣- ١٣٣٤ دوره ي ١٨ ماهه ي خدمت سربازي را در تهران و فارس گذراند
در سالهاي ١٣٣٤ تا ١٣٣٦ در ضمن كار روزانه در كارگاه هاي گوناگون، به كلاسهاي شبانه رفت و خود را براي شركت در آزمون ورود به دانشگاه، آماده كرد و در سال ١٣٣٦در دانشكده ي ادبيّات دانشگاه تهران به عنوان دانشجوي رشته ي زبان و ادبيّات فارسي پذيرفته شد. همچنين به تدريس در يك دبيرستان روزانه و چند آموزشگاه شبانه و كار در برخي از نشريّه هاي ادبي - فرهنگي ي تهران (از جمله همكاري با استاد زنده ياد روح الله خالقي و سپس زنده ياد محمود اعتماد زاده / م. ا. به آذين در تدوين و نشر ماهنامه ي پيام نوين و استاد ايرج افشار در انتشار ِ ماهنامه ي راهنماي كتاب) پرداخت و دوره ي كارشناسي (ليسانس) را تا سال ١٣٣٩ گذراند و رتبه ي يكم را به دست آورد و در همان سال در آزمون ورودي ي دوره ي دكتري ي زبان و ادبيّات فارسي ي دانشگاه تهران شركت كرد و همراه با دو تن ديگر (اقايان دكتر رسول شايسته و دكتر محمّد جواد شريعت كنوني) از ميان ٣٠ تن شركت كننده، به اين دوره پذيرفته شد و تا سال ١٣٤٧ در حين ِ گذرندان درسهاي دوره ي دكتري، بر پايه ي فراخوان ِ استاد زنده ياد دكتر محمّد مُعين، به كار درسازمان هاي لغت نامه ي دهخدا و فرهنگ فارسي پرداخت و درآبان ماه ١٣٤٧ از پايان نامه ي دكتري اش با عنوان ِ آيين ِ پهلواني در ايران باستان (پژوهشي در گسترهي ِ شاهنامهشناسي) به راهنمايي ي استاد زنده يادش دكتر محمّد مقدّم در برابر گروه استادان دفاع كرد و آن را از تصويب گذراند
در سال ١٣٤٢، كتاب هيماليا، ترجمه ي برگزيده ي شعر پانزده تن از شاعران اردوزبان ِ شبه قارّه ي هندوستان و پاكستان را با همكاري ي دكتر سيّد عليرضا نقوي منتشركرد و كتاب اوستا، نامه ي مينَوي ي آيين زرتشت، بازنوشت ِ گزينه اي از گزارش اوستاي استاد زنده ياد ابراهيم پورداود را در سال ١٣٤٣ زير نظر ِ استاد تدوين كرد و به ناشر سپرد كه تا سال ١٣٦٦ شش بار به چاپ رسيد
سالهاي ١٣٤٧ تا ١٣٦٠ را با سمت استادياري و دانشياري ي تمام وقت در دانشگاه اصفهان و نيز با عنوان استاد ميهمان در دانشگاه جندي شاپور اهواز و در فرصت پژوهشي ي يك ساله (١٣٥٥- ١٣٥٦) در دانشگاه دُرهام در شمال خاوري ي انگلستان گذراند و به تدريس و پژوهش پرداخت
در سال ١٣٦٠ بازنشانده شد و از آن پس، بيشتر وقت خود را به پژوهش در فرهنگ و ادب كهن ايراني گذراند و تنها ساعتهايي از هفته به تدريس در دانشگاه آزاد (شهركرد و نجف آباد) سرگرم بود
در سال ١٣٦٣ ترجمه ي كتاب آفرينش و رستاخيز، پژوهشي معني شناختي در ساخت جهان بيني ي قرآني، اثر پژوهشگر ژاپني شينيا ماكينو را منتشركرد كه در سال ١٣٧٦ به چاپ دوم رسيد
در سال ١٣٦٦ كتاب دو جلدي ي اوستا، كهن ترين سرودها و متنهاي ايراني (گزارش و پژوهش) را براي بزرگداشت سه هزارمين سال زادْروز ِ زرتشت و يكصدمين سال زادْروز استاد ابراهيم پورداود آماده ي چاپ و نشركرد؛ امّا كتاب در صف انتظار ِ اجازه فرمودن، ماند تا در سال ١٣٧٠ به چاپ رسيد و در سال ١٣٨٦، چاپ يازدهم آن نشريافت. (دو چاپ از اين كتاب نبز به خطّ ِ سيريليك / كريليك در ازبكستان و تاجيكستان نشريافته است )
در سالهاي پس از بازنشاندگي اش در دهه ي شصت، يك نشست هفتگي ي شاهنامه پژوهشي در اصفهان برپاكرد كه گروهي از دوستداران فرهنگ ايراني در آن حضور مي يافتند و در سال ١٣٦٩ با همكاري ي همان گروه، مجموعه ي سخنرانيهاي سه شبه اي را به مناسبت ِ بزرگداشت ِ هزاره ي سرايش شاهنامه ي فردوسي در تالار ِ زرّين ميهمانسراي عبّاسي ي اصفهان برگزاركرد كه با پذيره ي پرشور ِ دوستداران يادمانهاي فرهنگ ايراني رو به رو گرديد
درپايان سال ١٣٦٩ (١٩٩١ميلادي) ناگزير از ترك ِ ميهن شد و با خانواده اش به استراليا كوچيد و در شهر تانزويل در ايالت كوينزلند، شهرْبَند (با شهرْوَند اشتباه نشود) شد و كارهاي پژوهشي اش را در چهارچوب كانون پژوهشهاي ايران شناختي و در همكاري ي گسترده با نهادهاي دانشگاهي و پژوهشي در ايران و كشورهاي ديگر ادامه داد و از خرداد ماه سال ١٣٨٤/ جون ٢٠٠٥ با ايجاد تارنمايي به نام ِ ايران شناخت در شبكه ي جهاني، به نشر ِ دستْآوردهاي پژوهشي ي خود و ديگران پرداخت كه ادامه دارد و نشاني اش اين است:
www.iranshenakht.blogspot.com
سالهاي ١٣٧٢- ١٣٧٣خورشيدي (١٩٩٣-١٩٩٤ميلادي) را به فراخوان استاد دكتر احسان يارشاطر براي همكاري در تدوين دانشنامه ي ايران ( انسيكلوپديا ايرانيكا) در دانشگاه كلمبيا در نيويورك گذراند و از هنگام بازگشت به استراليا تا كنون نيز از راه دور به اين همكاري ادامه داده است
ترجمه ها و تأليف هاي تا كنون نشريافته ي دوستخواه، جدا از آنچه پيشتر گفته شد، و نيز گفتارها و سخنراني هاي اجراكرده ي او و همكاريهايش با نهادهاي فرهنگي، به شرح زير است:
الف - كتابها
١. آيينها و افسانه هاي ايران و چين باستان، ترجمه از پژوهش دانشمند پارسي جهانگير كووِرجي كوياجي، ويرايش يكم، تهران - ١٣٥٣ و ١٣٦٢ و سه چاپ ديگر (سازمان كتابهاي جيبي و شركت انتشارات علمي و فرهنگي)
٢- داستان رستم و سهراب، روايت نقّالان، ويرايشي از نقل و نگارش ِ مرشد عبّاس زَريري، انتشارات توس، تهران - ١٣٧٠. (متن ِ كامل ِ نقل و نگارش ِ مؤلّف با عنوان ِ شاهنامهي ِ نقالان، در دست ِ ويرايش است)
٣- پژوهشهايي در شاهنامه ترجمه از پژوهش همان پژوهندهي ِ يادكرده در بند ِ يكم، ويرايش يكم ، اصفهان- (نشر زنده رود) ١٣٧١
٤- بُنيادهاي اسطوره و حماسه ي ايران، ويرايش دوم ِ دو اثر يادكرده در بندهاي ١ و ٢ در يك جلد، تهران، دو چاپ- ١٣٨٠ و ١٣٨٣ (نشر آگه)
٥- حماسه ي ايران، يادماني از فراسوي هزاره ها، مجموعه ي پژوهش و نقد ِ شاهنامهشناختي، ويرايش يكم، سوئد، نشر باران - ١٣٧٧
٦- همان اثر (+ ٨ گفتار تازه)، ويرايش دوم، تهران، نشر آگه - ١٣٨٠
٧- گزارش ِ هفتخان ِ رستم بر بُنياد ِ داستاني از شاهنامهي ِ فردوسي، انتشارات ققنوس، تهران - ١٣٨١
٨- رهيافتي به گاهان ِ زرتشت و متنهاي نواوستايي، ترجمه از پژوهش ِ هانس رايشلت، انتشارات ققنوس، تهران - ١٣٨٣
٩- فرآيند ِ تكوين ِ حماسه ي ايران پيش از فردوسي (جلد ٥٨ از مجموعه ي ِ از ايران چه مي دانم؟)، دفتر پژوهشهاي فرهنگي، تهران- ١٣٨٤
١٠- شناخت نامه ي ِ فردوسي و شاهنامه (جلد ٦١ از مجموعه ي ِ از ايران چه مي دانم؟)، دفتر پژوهشهاي فرهنگي، تهران- ١٣٨٤
١١- ايران شناخت، يادنامه ي استاد آبراهام وَلِنتاين ويليامز جَكسُن، ترجمه ي بيست گفتار ايران شناختي از دانشمندان ايران شناس جهان، نشر آگه، تهران - ١٣٨٤
ب - گفتارها، نقدها، گفت و شنودها و سخنرانيها
٩- شمار زيادي گفتارها و بررسي و نقد ِ كتابها در نشريّه هاي چاپي و الكترونيك در ايران و كشورهاي ديگر از چندين دهه ي پيش از اين تا كنون
١٠- شمار زيادي گفتارهاي فرهنگي و ايران شناختي كه از چند دهه ي پيش از اين تا كنون در كنگرهها و همايشها در ايران، تاجيكستان، آلمان، انگلستان، فرانسه، هلند، آمريكا، كانادا و استراليا عرضه داشته است
١١- شمار زيادي گفت و شنودهاي ويژه و يا برنامه هاي فرهنگي و ادبي ي دنباله دار كه از چند دهه ي پيش تا كنون در راديو ها و تلويزيونها در ايران، تاجيكستان، آمريكا و استراليا اجرا كرده است
پ- همكاري با نهادهاي فرهنگي
١٢- پيشكش ِ صدها جلد كتاب از كتابخانهي ِ شخصي به بُنياد ِ فردوسي در اصفهان
١٣- همكاري با بنياد فرهنگ ايران در استراليا براي برگزاري ي همايش هاي جهاني ي ايران شناختي در سيدني در سالهاي ١٩٩٤، ١٩٩٨ و ٢٠٠٣ ميلادي
١٤- همكاري با سازمان همياري ي ايرانيان در شهر سيدني
١٥- همكاري با خانه ي فرهنگ ايران در استراليا براي برگزاري ي سخنرانيهاي ادبي و فرهنگي با فراخواندن شاعران و نويسندگان ايراني به اين كشور
١٦- همكاري با كتابخانه ي گويا(آوديو لايبرري) به سرپرستي ي بانو گيتي مهدوي و خواندن بخش هايي از اثرهاي شاعران و نويسندگان در تارنماي آن كتابخانه و برگزاري ي نشست شاهنامه پژوهي در شبكه ي جهاني (اينترنت) در چهارچوب ِ كار ِ همان نهاد با همكاري ي بانو گيتي مهدوي و بانو ساناز علوي سرپرست بخش ِ متن خواني ي ِ شاهنامه
نشاني ي كتابخانه ي گويا در شبكه ي جهاني، اين است:
http://www.ketabkhaneyegooya.blogspot.com/
١٧- همكاري با ايرانيان شهربند ِ سيدني در تشكيل كتابخانه ي ايرانيان (پرشين لايبرري)، پيشكش ِ كتابهايي به آن كتابخانه در دو نوبت و كوشش براي جلب همكاري ي ناشران ايراني در ايران و كشورهاي ديگر براي فرستادن كتاب به نشاني ي آن كتابخانه
١٨- پيشكش ِ شماري كتاب به دوستان ايراني در باشگاه ِ كتاب (بوك كِلاب) بريزبن (مركز ايالت كوينزلند در استراليا) براي بهره گيري ي همگاني
١٩- همكاري با دانشگاه جهاني ي آمريكايي.* دوستخواه از سال ١٣٧٩ خورشيدي (/ ٢٠٠٠ ميلادي) به استادي ي افتخاري ي ِ اين دانشگاه، برگزيده شده است
SnDoostkhaahBioFaP.lbi
Karnaame-ye Dr. Jalil Doostkhaah
کارنامه ی دکتر جلیل دوستخواه
Khoda dar Negaah Ferdowsi
Part 01, 02,
03, 04,
05, 06,
07, 08,
09
خدا در نگاه فردوسی. پژوهش از شیوا
Shahnameh Composition
سرایش شاهنامه: مصراع افزوده، آهنگ گفتار، ایجاز، تحریف، گفتگو، توصیف، سجا، صدا، پاکی بیان، قافیه، ردیف، منابع و زبان شاهنامه
Ferdowsi's viewpoint
بازنگری آز، داد، دانش، خرد، کوشش، مهر، نام، تدبیر و تنگدستی از دیدگاه فردوسی
Ferdowsi's
Life 635 to 980 Mohamad AminRiyahi
با فردوسی از سال 635 تا 980 میلادی
